خطاب قرآن همه مردم را در بر مىگيرد و با « اى مردم » يا « اى مؤمنان » يا « اى كسانى كه ايمان آورديد » قرين است و مفهوم آن اين است كه خداوند مىخواهد آنها به سخنش گوش فرا دهند و آن را درك كنند و بر اين اساس آيا مىتوانيم چنين بپنداريم كه تدبّر در آن جايز نيست ؟ نمىتوان گفت روايات از تدبرى نهى مىكنند كه خداوند آن را لازم شمرده است ، بلكه منطقىتر آن است كه بگوييم روايات از چيزى نهى كرده‌اند و آيات قرآنى به چيز ديگرى فرمان مىدهند يا آن كه روايات حدود تدبّر را روشن مىسازند ، حدودى كه نبايد پا را از آن فراتر نهاد . روايات از چه چيزى نهى مىكنند ؟ واقعيّت آن است كه انسان بايد از حقى پيروى كند كه آن را مىشناسد و آنچه را كه از آن آگاهى ندارد رها كند . خداوند مىفرمايد : ( وَلَا تَقْفُ مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ إِنَّ الْسَّمْعَ وَالْبَصَرَ وَالْفُؤادَ كُلُّ أُوْلئِكَ كَانَ عَنْهُ مَسْؤُولًا ) « 1 » . « از پى آنچه ندانى كه چيست مرو زيرا گوش و چشم و دل همه را بدان باز خواست كنند . » چنانچه در اسلام انسان نبايد از چيزى سخن بگويد كه نسبت بدان آگاهى ندارد . خداوند مىفرمايد :

--> ( 1 ) - سورهء اسراء ، آيهء 36 .